Aa Lettergrootte
16
 
Guillain-Barré en vaccinatie
Overzicht

Voor de meeste vaccins is geen verhoogd risico vastgesteld op het krijgen van het Guillain Barré Syndroom (GBS). Alleen voor het griepvaccin is in enkele onderzoeken een verhoogd risico op GBS gevonden. Als er een risico is op GBS na griepvaccinatie, dan is dit risico heel laag en kleiner dan het risico op GBS na een infectie. Meestal gaat het om oudere personen. Mensen die in het verleden GBS hebben gekregen na vaccinatie, moeten met hun arts overleggen over volgende vaccinaties. Dit geldt ook voor mensen die in de 3 maanden voorafgaand aan een vaccinatie GBS hebben gehad [1-17].

GBS is een auto-immuunziekte
Het is een aandoening van de zenuwen van de benen, romp, armen en gezicht. Bij GBS ontstaat vrij plotseling toenemende spierzwakte of verlamming. Vaak zijn er ook gevoelsstoornissen zoals gevoelloosheid of tintelingen. In ongeveer een kwart van de gevallen is beademing nodig doordat de ademhalingsspieren worden aangedaan [7, 18, 19]. GBS komt bij 1 tot 2 op de 100.000 mensen wereldwijd per jaar voor. Bij ouderen komt het vaker voor dan bij kinderen en iets vaker bij mannen dan bij vrouwen [7-9, 16, 20]. GBS verloopt in 3 fasen: achteruitgang, stilstand en herstel. Het herstel duurt weken tot maanden of zelfs jaren. Vaak herstelt een patiënt helemaal, hoewel restverschijnselen zoals een verminderde conditie, vermoeidheid en pijnklachten kunnen voorkomen. Soms is er ook krachtverlies waardoor men moeite heeft met lopen. In een enkel geval overlijdt een patiënt [1, 7, 8, 18-20].

Er zijn gevallen beschreven van GBS na vaccinatie tegen influenza
Het gaat daarbij om verschillende typen influenza vaccins, waaronder het influenza A/new Jersey vaccin tegen varkensgriep van 1976 en het gebruikte H1N1 influenza vaccin in 2009. Deze vaccins worden niet meer gebruikt. Ook zijn er onderzoeken waar een verhoogd risico op GBS na de jaarlijkse griepvaccinatie is gevonden. In de onderzoeken waar een verhoogd risico op GBS na griepvaccinatie is gevonden, is deze niet hoger dan 1 tot 2 gevallen per miljoen gevaccineerde personen [1, 8, 10, 21-25].

Voor de meeste vaccins is geen verhoogd risico op GBS aangetoond                                 
In het verleden zijn wel verschillende vaccins in verband gebracht met een hoger risico op GBS, bijvoorbeeld meningokokken-, oraal polio-, hepatitis A en B-, BMR- en HPV-vaccin. [1, 11, 20, 26, 27]. Maar recente onderzoeken tonen geen duidelijk verband aan tussen GBS en deze vaccins. Er moet wel blijvend onderzoek gedaan worden. De onderzoeken zijn namelijk niet groot genoeg om een heel klein risico op GBS te kunnen ontdekken [1, 2, 5, 6, 12]. Verouderde rabiës vaccins kunnen wel GBS veroorzaken, maar deze vaccins worden in Nederland niet meer gebruikt. Bij nieuwe rabiës vaccins is geen verhoogd risico gevonden [22, 27]

Het is niet precies bekend hoe GBS na vaccinatie ontstaat
GBS wordt veroorzaakt door een onbedoelde reactie van het eigen immuunsysteem. Er zijn verschillende theorieën over het ontstaan van GBS na vaccinatie. Zo lijken bij sommige mensen onderdelen van de zenuwen op onderdelen van het virus, de bacterie of een vaccin (moleculaire mimicry). Het eigen geactiveerde afweermechanisme valt dan niet alleen de ziekmakende bacteriën of virussen aan, maar ook de perifere zenuwen (meestal de myeline schede). Waarom dit bij een kleine groep mensen gebeurt en bij anderen niet, is niet bekend. Een andere theorie is dat er onderdelen in het vaccin zitten die direct de zenuwen aantasten. [7, 8, 10, 16, 18-20]. Tot nu toe hebben onderzoeken geen verband aangetoond tussen adjuvantia en auto-immuunziekten zoals GBS [28, 29]


  • Principi N, Esposito S. Vaccine-preventable diseases, vaccines and Guillain-Barre' syndrome. Vaccine. 2019;37(37):5544-50.
  • Salmon DA, Halsey NA. Editorial commentary: Guillain-Barré syndrome and vaccinations. Clin Infect Dis. 2013;57(2):205-7.
  • Souayah N, Yacoub HA, Khan HM, Farhad K, Mehyar LS, Maybodi L, et al. Guillain-Barré syndrome after influenza vaccination in the United States, a report from the CDC/FDA vaccine adverse event reporting system (1990-2009). J Clin Neuromuscul Dis. 2012;14(2):66-71.
  • Ghaderi S, Gunnes N, Bakken IJ, Magnus P, Trogstad L, Håberg SE. Risk of Guillain-Barré syndrome after exposure to pandemic influenza A(H1N1)pdm09 vaccination or infection: a Norwegian population-based cohort study. Eur J Epidemiol. 2016;31(1):67-72.
  • Petras M, Lesna IK, Danova J, Celko AM. Is an Increased Risk of Developing Guillain-Barre Syndrome Associated with Seasonal Influenza Vaccination? A Systematic Review and Meta-Analysis. Vaccines (Basel). 2020;8(2).
  • Sanz Fadrique R, Martín Arias L, Molina-Guarneros JA, Jimeno Bulnes N, García Ortega P. Guillain-Barré syndrome and influenza vaccines: current evidence. Rev Esp Quimioter. 2019;32(4):288-95.
  • Sejvar JJ, Kohl KS, Gidudu J, Amato A, Bakshi N, Baxter R, et al. Guillain-Barré syndrome and Fisher syndrome: case definitions and guidelines for collection, analysis, and presentation of immunization safety data. Vaccine. 2011;29(3):599-612.
  • D'Alò G L, Zorzoli E, Capanna A, Gervasi G, Terracciano E, Zaratti L, et al. Frequently asked questions on seven rare adverse events following immunization. J Prev Med Hyg. 2017;58(1):E13-e26.
  • Top KA, Desai S, Moore D, Law BJ, Vaudry W, Halperin SA, et al. Guillain-BarrÉ Syndrome After Immunization in Canadian Children (1996-2012). Pediatr Infect Dis J. 2015;34(12):1411-3.
  • Chen Y, Zhang J, Chu X, Xu Y, Ma F. Vaccines and the risk of Guillain-Barré syndrome. Eur J Epidemiol. 2020;35(4):363-70.
  • Souayah N, Yacoub HA, Khan HM, Farhad K, Maybodi L, Qureshi AI, et al. Analysis of data from the CDC/FDA vaccine adverse event reporting system (1990-2009) on Guillain-Barre syndrome after hepatitis vaccination in the USA. J Clin Neurosci. 2012;19(8):1089-92.
  • Baxter R, Bakshi N, Fireman B, Lewis E, Ray P, Vellozzi C, et al. Lack of association of Guillain-Barré syndrome with vaccinations. Clin Infect Dis. 2013;57(2):197-204.
  • Deceuninck G, Sauvageau C, Gilca V, Boulianne N, De Serres G. Absence of association between Guillain-Barré syndrome hospitalizations and HPV-vaccine. Expert Rev Vaccines. 2018;17(1):99-102.
  • Vellozzi C, Iqbal S, Stewart B, Tokars J, DeStefano F. Cumulative risk of Guillain-Barré syndrome among vaccinated and unvaccinated populations during the 2009 H1N1 influenza pandemic. Am J Public Health. 2014;104(4):696-701.
  • Romio S, Weibel D, Dieleman JP, Olberg HK, de Vries CS, Sammon C, et al. Guillain-Barré syndrome and adjuvanted pandemic influenza A (H1N1) 2009 vaccines: a multinational self-controlled case series in Europe. PLoS One. 2014;9(1):e82222.
  • Willison HJ, Jacobs BC, van Doorn PA. Guillain-Barré syndrome. Lancet. 2016;388(10045):717-27.
  • SNPG. Syndroom van Guillain Barre 2020. Geraadpleegd op 12 oktober 2020. Beschikbaar via: https://www.snpg.nl/article/specifieke-medische-aandoeningenomstandigheden-en-vaccinatie/syndroom-van-guillain-barre/.
  • vanDoorn PA. Oorzaak en verschijnselen van GBS 2020. Geraadpleegd op 12 oktober 2020. Beschikbaar via: https://www.spierziekten.nl/overzicht/guillain-barre-syndroom/oorzaak-en-verschijnselen-van-gbs/#:~:text=Wat%20is%20GBS%3F,spieren%20naar%20het%20ruggenmerg%20gaan
  • Schieving JH. Guillain-Barre syndroom. Geraadpleegd op 12 oktober 2020. Beschikbaar via: https://www.kinderneurologie.eu/ziektebeelden/zenuw/guillain.php.
  • Jasti AK, Selmi C, Sarmiento-Monroy JC, Vega DA, Anaya JM, Gershwin ME. Guillain-Barre syndrome: causes, immunopathogenic mechanisms and treatment. Expert Rev Clin Immunol. 2016;12(11):1175-89.
  • DeStefano F, Bodenstab HM, Offit PA. Principal Controversies in Vaccine Safety in the United States. Clin Infect Dis. 2019;69(4):726-31.
  • Wajih Ullah M, Qaseem A, Amray A. Post Vaccination Guillain Barre Syndrome: A Case Report. Cureus. 2018;10(4):e2511.
  • Salmon DA, Vellozzi C, Chen RT, Halsey NA. Did the influenza A (H1N1) 2009 monovalent inactivated vaccines increase the risk for Guillain-Barré syndrome? Expert Rev Clin Immunol. 2013;9(9):795-7.
  • Global Advisory Committee on Vaccine Safety, December 2012. Wkly Epidemiol Rec. 2013;88(6):65-72.
  • Prestel J, Volkers P, Mentzer D, Lehmann HC, Hartung HP, Keller-Stanislawski B. Risk of Guillain-Barré syndrome following pandemic influenza A(H1N1) 2009 vaccination in Germany. Pharmacoepidemiol Drug Saf. 2014;23(11):1192-204.
  • Miranda S, Chaignot C, Collin C, Dray-Spira R, Weill A, Zureik M. Human papillomavirus vaccination and risk of autoimmune diseases: A large cohort study of over 2million young girls in France. Vaccine. 2017;35(36):4761-8.
  • Haber P, Sejvar J, Mikaeloff Y, DeStefano F. Vaccines and Guillain-Barré syndrome. Drug Saf. 2009;32(4):309-23.
  • van der Laan JW, Gould S, Tanir JY. Safety of vaccine adjuvants: focus on autoimmunity. Vaccine. 2015;33(13):1507-14.
  • Rümke HC. Samenstelling van vaccins en bijwerkingen. Tijdschr Jeugdgezondheidsz 2016;5:1-8.

Laatst bijgewerkt op 10-11-2020