Aa Lettergrootte
16
 
Flauwvallen en vaccinatie
Overzicht

Na vaccinatie kan diegene die gevaccineerd is flauwvallen. Er is dan sprake van een korte bewusteloosheid die vanzelf over gaat. Een korte bewusteloosheid wordt ook wel een wegraking genoemd. Meestal komt dit doordat de hersenen te weinig bloed krijgen. Vlak voor het flauwvallen kan men zich niet lekker voelen en slap worden. Flauwvallen duurt seconden tot maximaal enkele minuten. Het herstel is snel en zonder blijvende klachten. De pijn van de injectie en de setting waarin de vaccinatie wordt gegeven kunnen flauwvallen uitlokken. Flauwvallen na vaccinatie is meestal onschuldig. Een wegraking kan ook andere oorzaken hebben. Neem daarom contact op met de huisarts als er vaker wegrakingen optreden. Of wanneer de wegraking samen gaat met klachten die passen bij een epileptische aanval of een hartprobleem [1-7].

Bij een wegraking na vaccinatie is er meestal sprake van een vasovagale reactie
Er is een kortdurende ontregeling van het autonome zenuwstelsel [6]. Hierbij ontstaat er snel een verwijding van de bloedvaten en vertraagt de hartslag. Hierdoor daalt de bloeddruk plotseling en krijgen de hersenen even minder bloed. Het neerleggen van iemand die dreigt flauw te vallen of het laten zitten met het hoofd tussen de knieën zorgt voor sneller herstel [2, 3, 7]. Ook wordt hiermee voorkómen dat de patiënt valt en zich verwondt [1,4].

Vóór het daadwerkelijk flauwvallen zijn er vaak klachten
Klachten die samen kunnen gaan met flauwvallen zijn een licht gevoel in het hoofd, zwarte vlekken voor de ogen, zweten, misselijkheid, bleekheid, een piep in de oren of geeuwen [2, 3, 5]. Meestal wordt iemand die flauwvalt slap en kan daardoor vallen. Ook verstijfd omvallen komt voor [2, 3]. Door de verminderde bloedtoevoer naar de hersenen kunnen er tijdens het flauwvallen soms schokken van armen en benen ontstaan [3, 5]. Ook incontinentie komt voor. Een tongbeet komt gewoonlijk niet voor bij een vasovagale wegraking [3, 5].

Angst, stress en pijnprikkels lokken een vasovagale reactie uit
Deze drie prikkels komen ook voor rondom de vaccinatie [3, 4]. Daarom kan flauwvallen, bij personen die gevoelig zijn voor deze prikkels, bij een volgende vaccinatie opnieuw optreden [9]. Voorkóm flauwvallen door niet te lang te staan, niet te lang in een warme en benauwde ruimte te zijn en door regelmatig iets te eten en drinken. Het kan ook helpen om spieren aan te spannen als je dreigt flauw te vallen [7].

Flauwvallen na vaccinatie komt vooral voor bij tieners en jongvolwassenen
Bij 4- tot 6-jarigen komt flauwvallen ook regelmatig voor [1, 4]. Flauwvallen treedt meestal op binnen een uur na vaccinatie, en dan vooral binnen 15 minuten [1, 4, 8]. Het wordt daarom aangeraden om gevaccineerden de eerste 15 minuten na vaccinatie goed in de gaten te houden. Daarnaast wordt geadviseerd om oudere kinderen zittend te vaccineren en om kleinere kinderen op schoot te vaccineren [1].


  • National Center for Immunization and Respiratory Diseases. General recommendations on immunization --- recommendations of the Advisory Committee on Immunization Practices (ACIP). MMWR. Recommendations and reports : Morbidity and mortality weekly report. Recommendations and reports. 2011-01-28;60(2):1-64
  • Wegraking. 11th. Houten:Bohn Stafleu van Loghum;2006-01-01.
  • de Jongh TOH, van Dijk JG. Wegraking Huisarts & Wetenschap. 2003-06-01;46(7)
  • Braun MM, Patriarca PA, Ellenberg SS. Syncope after immunization. Archives of pediatrics & adolescent medicine. 1997-03-01;151(3):255-9
  • Kuks JBM, Snoek JW. Wegrakingen na vaccinatie.. 16th. Houten:Bohn Stafleu van Loghum;2008-03-23.
  • DiMario FJ Jr. Increased QT dispersion in breath-holding spells. Acta paediatrica (Oslo, Norway : 1992). 2004-06-01;93(6):728-30
  • Thuisarts.nl. Flauwvallen [Internet]. Geraadpleegd 11-09-2018. Beschikbaar via http://www.thuisarts.nl/flauwvallen
  • Hilgersom WJA, van Boekel AAW, Rümke HC. Aanvallen na vaccinatie van zuigelingen en peuters. Tijdschr Jeugdgezondheidsz. 2017-01-19;49(1)

Laatst bijgewerkt op 04-09-2020